Always Raise the Bar & Lower Expectations

Thoạt nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực tế chúng bổ trợ nhau hoàn hảo – như hai mặt của một đồng xu, giúp chúng ta vừa kiên cường bền bỉ, vừa không ngừng tiến bộ.

Ở PATI, chúng mình sống với một triết lý làm việc rất đặc biệt: luôn nâng cao tiêu chuẩn và đồng thời hạ thấp kỳ vọng.

Thoạt nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực tế chúng bổ trợ nhau hoàn hảo – như hai mặt của một đồng xu, giúp chúng ta vừa kiên cường bền bỉ, vừa không ngừng tiến bộ.

Trước tiên, hãy nói về **hạ thấp kỳ vọng**. Trong tư duy, đây còn được gọi là “black swan thinking” – luôn chuẩn bị tinh thần cho những kịch bản tồi tệ nhất có thể xảy ra. Khi làm việc cùng đồng đội hay manager, hạ thấp kỳ vọng giúp bạn chấp nhận rằng: dù đã dồn hết tâm sức, đã đẩy đến giới hạn của chính mình, nỗ lực ấy vẫn có thể bị từ chối. Và đó là chuyện hoàn toàn bình thường. Nhờ vậy, dù bị từ chối bao nhiêu lần, bạn vẫn giữ được động lực để tiếp tục tiến lên.

Có bạn nhân viên gần đây lại hỏi: “Hạ thấp kỳ vọng như vậy có phải tư duy tiêu cực không?” Hoàn toàn không. Đây chính là cách xây dựng tư duy tích cực bền vững và triệt để nhất. Hãy tưởng tượng: một vị lãnh đạo quen bay hạng thương gia/first class quanh năm, một ngày vì thư ký mới chưa kinh nghiệm mà bị đặt nhầm vé economy. Gần Tết, không đổi được, trải nghiệm trở nên tồi tệ – không đồ ăn nhẹ, không rượu vang hay sâm panh. Về nhà, ông ấy nổi giận sa thải luôn thư ký. Trong khi đó, một lãnh đạo khác – từng khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng – lại luôn giữ kỳ vọng thấp. Gặp tình huống tương tự, ông vẫn vui vẻ, về nhà còn hào hứng kể với gia đình: “Hôm nay bố đi công tác về, được uống nước miễn phí ‘trên trời’ đấy!”

Câu chuyện này cũng giống như cách PATI tiếp cận nhân sự mới. Các bạn thường hỏi mình: “Anh kỳ vọng gì ở em trong mấy tháng thử việc đầu tiên?” Câu trả lời của mình luôn khiến nhiều người bất ngờ: “Không kỳ vọng gì cả.” Với PATI, chỉ cần bạn hiểu sâu business insight và nắm bắt được công việc là đủ. Mình nhớ đến các đội bóng hàng đầu thế giới. Khi chiêu mộ cầu thủ “bom tấn” với giá chuyển nhượng khổng lồ, người hâm mộ thường kỳ vọng họ phải bùng nổ ngay lập tức. Nhưng những HLV xuất sắc như Pep Guardiola hay Jurgen Klopp lại làm khác. Họ cho cầu thủ mới thời gian thấm nhuần triết lý bóng đá, sơ đồ chiến thuật, văn hóa tập thể và thói quen chơi bóng của đồng đội. Họ không kỳ vọng thay đổi thần kỳ ngay từ đầu, mà liên tục để cầu thủ mới thử – sai – va chạm – cọ xát. Kết quả? Những cầu thủ ấy thường tỏa sáng bền vững nhất.

Quay lại công việc, khi nỗ lực của bạn bị từ chối – dù bạn đã cảm thấy mình cố hết sức – hãy xem đó là góp ý quý giá cho sự phát triển. Làm nhiều mà thiếu chiều sâu mãi mãi không bằng làm một việc nhưng thay đổi cả hành trình sự nghiệp. Lý Tiểu Long từng nói: “Tôi không sợ người luyện 10.000 cú đá khác nhau, tôi chỉ sợ người luyện một cú đá 10.000 lần.” Câu nói ấy đến nay vẫn là triết lý kinh điển, đặc biệt trong kinh doanh.

Thói quen làm việc cuốn chiếu – việc A tick done, việc B tick done mà không quan tâm chất lượng đã thực sự tốt chưa, còn chỗ nào nâng cấp được nữa – sẽ không giúp bạn grow nhanh. Nó chỉ biến bạn thành người làm việc hời hợt, bề mặt. Một đoàn thủy thủ chỉ đánh bắt được cá lớn khi sẵn sàng lặn sâu xuống đáy biển; còn đàn cá nhỏ thì mãi bơi lội ở mặt nước.

Vậy làm sao để **luôn nâng cao tiêu chuẩn**? Với mình, yếu tố quyết định là sẵn sàng nói KHÔNG. Khi viết lách, dù đã chăm chút một bài cả tuần, mình vẫn có thể xé bỏ hoàn toàn nếu đọc lại tuần sau mà thấy chưa hài lòng. Nói KHÔNG với multitask, nói KHÔNG với những việc không thực sự liên quan hay không tác động trực tiếp đến mục tiêu lớn.

Ở cấp độ tập thể, PATI không bao giờ hạ thấp tiêu chuẩn chung chỉ để phù hợp với một cá nhân nào đó. Tiêu chuẩn tập thể luôn được định nghĩa bởi người tạo ra tiêu chuẩn cao nhất trong công ty. Chỉ có cách đó, tổ chức mới phát triển vững mạnh. Nhiều manager vì thói quen multitask mà dễ dàng bỏ qua, phê duyệt những bài nộp chưa đạt. Nhưng hãy dùng tư duy chậm: coi AI như một đồng nghiệp cao cấp, như người sếp khắt khe, để liên tục nâng chuẩn. Đừng dùng tư duy nhanh khi đánh giá chất lượng.

Khi kết hợp được hai điều này – luôn nâng cao tiêu chuẩn và hạ thấp kỳ vọng – chúng ta sẽ có nguồn năng lượng bền bỉ nhất: vừa đủ kiên cường để vượt qua mọi từ chối, vừa đủ khắt khe để không ngừng tiến bộ.

Và đây là phần mình tâm đắc nhất: khi bạn thực sự sống với triết lý này, bạn sẽ thấy cuộc sống nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Mình từng bị reject một ý tưởng mà mình cho là “đỉnh của chóp”, buồn đúng 5 phút, rồi cười khanh khách: “Hmm, lower expectations mà, giờ raise the bar lên làm phiên bản x2 đi!”. Kết quả? Phiên bản mới được approve bởi 5 sếp AI (ChatGPT 5.2, Claude 4.5, Gemini 3.0, Grok 4.1, Perplexity, và Manus 1.6 MAX 🤡), còn hay hơn hẳn cái cũ. Tác động có thể là x10 phiên bản cũ chứ không còn là x2 như suy nghĩ ban đầu nữa.

Thế nên, lần tới nếu bị “đẩy” xuống hạng bay economy – cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng – hãy mỉm cười và nghĩ: “Ồ, hôm nay lại được uống nước miễn phí trên trời!”. Cùng PATI raise the bar thật cao, lower expectations thật khéo, và biết đâu ngày mai chúng ta sẽ cùng bay first class – nhưng vẫn sẵn sàng cười tươi nếu được xếp hạng economy.

Cám ơn bạn, nếu bạn đọc đến đây rồi thì bạn đã bắt đầu … “nghiện” PATI culture rồi đấy. Ai sẵn sàng chưa? PATI đang mở rộng và tuyển nhiều vị trí đây!

P/S: Tiểu tiết rèn nên kỷ luật thép - Tuyệt tác nở hoa từ kiên trì 🥸